SOÑAMOS

Soñamos, si.
O noso soño é grande
como a nosa terra
por máis que
as murallas nos escondan
temos motivos
pra seguir soñando.
Hoxe temos estrucutras
estructuras concretas
sobor das que apoiar
o que afirmamos...
Non estamos nuos,
nin desamparados pola razón;
nin estamos cegos...
Non somos camiñantes
sin camiño,
nin tanteamos na noite
coma denantes.
Connosco levamos unha central
eléutrica.
Estamos curtidos
de leñazos e fame.
Mais xa non temos medo.
Andivemos noite
dende a prehistoria
oíndo mentiras...
Agora sabemos,
afirmamos e negamos,
perguntamos i eisiximos
tercamente.
Agora edificamos,
agora sabemos
a verdade de todo o que pasa.

Vidal de Nicolás






MARÍA SOLIÑA

Polos camiños de Cangas
a voz do vento xemía:
ai, qué soliña quedache,
María Soliña.
Nos areaes de Cangas,
muros de noite se erguían:
ai, qué soliña quedache,
María Soliña.
As ondas do mar de Cangas
acedos ecos traguían:
ai, qué soliña quedache,
María Soliña.
As gueivotas sobre Cangas,
soños de medo tecían:
ai, qué soliña quedache,
María Soliña.
Baixo os tellados de Cangas,
anda un terror de auga fría:
ai, qué soliña quedache,
María Soliña.

C.E. Ferreiro






A CAMPÁN DO POBO

Eu miro pra arriba e penso:
¡quen poidera ser campán
pra despertar ao meu pobo
co meu son pola mañán!
Eu diría aos meus hirmáns
coa axuda do ar:
¡érguete, pobo galego,
érguete, érguete xa!

Bibiano






CANTIGA DE CEGO

Iste ceguiño que vedes cantando
de entrambos ollos de cara cegóu.
Mais por agora vaise gobernando
polo outro ollo que inda lle quedóu.
Este que vos digo contáronmo a min
volvendo da feira de Portomarín
con outras cousiñas que vos contaréi;
si son ou non certas, eu non volo sei.
Como son vello e fáltame a vista,
cando unha moza me ven a falar,
pra me dar conta si é gorada ou é fraca
teño por forza que as maus apelar.
E teño ouservado que as hai que se rin,
e outras moi pouquiñas que foxen de min.
A mor parte delas chaman polas nais,
pro chaman baixiño e arrímanse máis.
O fogueteiro de Santa Mariña
sete foguetes na festa botóu;
non sei qué diaño de pólvora puxo
que todo o campo da festa apestóu.
Este que vos digo contáronmo a min
volvendo da feira de Portomarín
con outras cousiñas que vos contaréi;
si son ou non certas, eu non volo sei.
Ana Marica quedóuse soliña
porque o seu home pra Cuba marchóu;
e tal desgosto colléu a rapaza
que gravemente a coitada enfermóu.
E sólo quería que a fora coidar
un primo que tiña no mesmo logar;
e despois decía, cando xa sanóu:
- gracias ás fretiñas que Manoel me dóu -.
O zapateiro da vila de Sarria
cando ás mozas sacaba bailar;
cunha subela que tiña escondida
a todas elas quería furar.
Este que vos digo contáronmo a min
volvendo da feira de Portomarín
con outras cousiñas que vos contaréi;
si son ou non certas, eu non volo sei.

Popular






BERROS DE LOITA

Alá ven cara ós eidos baixando
a xauría de lobos famentos.
Alá ven, cal enchente que arrasa
as colleitas nos meses de inverno.

Non se contan. E avantan en ringla
cara á aldea choutando lixeiros
aprestados cos cans a loitare
e facer na facenda estragueiro.

¡Upade, mociños!. ¡Patrucios, ergueivos
e á loita aprestádeos con paus e fungueiros!
Alá ven, son os lobos. Nos ollos
tran da nosa ruina o refrexo.

¡Cómo alampan na noite!. Mirádeos
a preada cheirando nos ventos.
Se deteñen. Parece que entre eles
deliberan e toman consello.
Se esparexen e a aldea rodean
pra asaltala millor dise xeito.

¡Pillade as forcadas!, ¡soltade lixeiros
os cans e apurrádeos!. ¡Á loita, labregos!
¡Cómo os cans a seus donos defenden!
¡Cómo a xente choutóu xa do leito!
¡Cómo loitan os homes con fouces!
¡Cómo axúntanlle pedras os nenos!

¡Xa recúan!. Avante mociños.
Os petrucios, mulleres e nenos. Sempre avante.
O vindeiro que atope
roxo o campo de lobos cuberto.
¡Upade, mociños: patrucios, ergueivos!
¡Que o sol do porvir alumée ó pobo galego xa ceibo!

Xosé M. Cabada Vázquez






MONÓLOGO DO VELLO TRABALLADOR

Agora tomo o sol. Pero até agora
traballéi cincoenta anos sin sosego;
comín o pan suando día a día
nun labourar arreo.
Gastéi o tempo co xornal dos sábados;
pasóu a primavera, veu o inverno.
Dinlle ó patrón a frol do meu esforzo
e a miña mocedade. Nada teño.
O patrón está rico á miña conta,
eu, á súa, estou vello.
Ben pensado o patrón todo mo debe.
Eu non lle debo
Nin xiquera este sol que agora tomo.
mentras o tomo, espero.

C.E. Ferreiro






VELLO CAN DE PALLEIRO

¡Ai!, rabioso e vello
can de palleiro
deste conta de que
vas morrer,
e non poderás trabar,
e non poderás morder
e os teus podridos dentes
verás caer
caer un tras doutro
verás caer
até que caia toda a túa dentadura
a túa forte dentadura
viráse abaixo,
abaixo a dentadura.

Bibiano






DE PEQUENO

De pequeno,
como calquer neno
do tempo dos pinrieles,
eu, Bibiano Morón,
uséi papeles
de algodón.
Todo o mundo,
si non me confundo,
os días de festa
tiña a ben
mercarlle ós nenos
un “parisién”.
Pero agora
todo cambióu
e medio mundo
toleóu.
A xente nova
non respeta a ninguén,
os nenos de hoxe
non queren “parisién”.
Agora os nenos
chámanse nenes
e os que dan clase
son os “penenes”.
A xente non quere
vivir con apreturas
i está en contra
das dictaduras.
Parece que están
frolecendo os caraveles
e on hai gana
de aturar
ós peleles.

Bibiano






ESTAMOS CHEGANDO Ó MAR

Estamos chegando ó mar
ó mar, ó noso mar.
E logo teremos o norte
cos mariñeiros,
o vento e as gueivotas,
e, na praia, o mar.
Diante de nós as mareas,
as chalanas e os peixes.
Diante de nós unha vida
enteira para remar.
Agora non temos medo que chegue
o inverno.
A nosa gamela campeará
o temporal.
E mentras na beira da ría,
os meus compañeiros,
fan barcos nos astilleiros
pró novo día.

Bibiano






LOITEMOS

Loitemos, loitemos
que o sol sigue queimando.
Todos xuntos, xuntos todos,
na mesma língoa, no mesmo chan.
Loitemos, loitemos,
que as tebras siguen medrando.
Cos mesmos ollos, coas mesmas mans,
con toda a forza no mesmo chan.
Loitemos, loitemos,
que a morte sigue bruando.

Lois Diéguez






CUADRAS POPULARES

De madeira de cacique
teño que facer un carro;
as rodas de pregoeiro,
estadullos de escribano.
Iste pandeiro que toco
por moito que repenique,
non teñans medo que rache
que é de coiro de cacique.
O cura vandéu a burra
pra non darlle máis cebada;
agora vai ós enterros
a cabalo da criada.
O cura cando vai fora
déixalle dito á criada:
veña tarde, veña cedo,
déitate na miña cama.
O cura da miña aldea
ten unha pena que o mata:
nacéulle un grao no cu
como o corno dunha vaca.
Preguiceiros do convento,
aprendede a traballare,
que o pan do kirieleisón
sempre non ha de durare.
Cando un probe se emborracha
todos din: ¡que borrachón!;
cando se emborracha o rico:
¡qué gracioso está el señor!
Enriba do aiuntamento
hai un niño de carrizos
que se cagan polo alcalde
e máis pola nai que o fixo.
As mozas de eiquí e de alá
xa non se poden casare,
porque o rei chama ós rapaces
prá Alemania a emigrare.
Viva A Cruña, viva Lugo,
viva Ourense e Pontevedra;
que se vaian pra outro lado
ises ladróns da nosa terra.

Popular






A DEPRESIÓN

Unha gran depresión
asulaga ó país,
i eu por eso
non respiro do narís,
e os nenos anceian
chupar no regalís,
e os maiores misturan
coñac con anís.
Dicen os sabios
que a depresión
ten por motivo
baixar a tensión.
Hai moitas maneiras
de topar ca depresión
e a min atácame
diante da televisión.
A depresión é fatal
prá función sexual,
e tal cousa nos demostra
que hai moito animal.
Tamén é mala cousa
a depresión cultural,
a depresión sindical
e a depresión pericial.
É unha cousa moi triste
a depresión nacional.
Ésa é unha enfermedá
que veu da capital;
a depresión a trouxo
o estado fatalista
i agora é preciso
unha etapa optimista.
Si somos un pais
de deprimidos
será moito mellor
non darse por vencidos.

Bibiano






AS DÚAS PRAGAS

Baixo dun ceo promizo e bretemoso
unha negra montaña;
baixo a montaña negra, unha curtiña
de árboles decotada;
pacendo na curtiña, media ducia
de ovellas esfamadas;
e celosas gardando esas ovellas
murchas, tristes, de aldea, as catro casas.
Dentro de cada casa, unha cociña
escura e afumada,
dentro de cada cociña, unha fogueira
que o frío vento apaga,
xunto cada fogueira, cavilosa,
unha testa incrinada;
dentro de cada testa, un pensamento
de próxima fuxida, ou de venganza...
¿Qué acontece na aldea? Antes de agora
vina, e alegre estaba;
nela todo eran festas e trouleos,
e bailes e fiadas,
nos campos escoitábanse as degrúas
dos sachos e as eixadas,
nos fogares, as frescas harmonías
das risas que estrelaban.
¿Qué demos acontece nesta aldea?...
¿Cal foi das sete pragas
a que eiquí descargou, matando a súa
xovialidade sana?
Cravado por tres cravos baixo a copa
do cripreste da entrada,
calquera pode leer este letreiro:
“HAI ESCRIBANO E CAPELLÁN EN CANGAS”.

M. Curros Enníquez






O CAMALEÓN

Troca a súa coor o camaleón
decote, a diario,
move a súa coor,
subido no albre,
a língoa botando,
coméndose moscas
con deleitación.
É un gran burgués
o camaleón.
Parece algún home
o camaleón.
Alí onde se atope
adata a coor.
Parece algún home
o camaleón.
E si a pós no roxo
bota unha esplosión.
É un gran burgués
o camaleón.
É un mamalón
o camaleón.

Vicente Araguas






OS CABALOS BRANCOS

Hoxe apuntaron a descarga contra a ialma,
e pola rúa hai calma;
os mismos cadabres de sempre
siguen bebendo nas tazas.

E os cabalos brancos,
e as ovellas negras,
e os dos dentes largos
xogando ás prendas.

Xogando ás prendas
os dos dentes largos,
e agardan as rendas
os cabalos brancos.

Bibiano






GARDA A NAVALLA

Deixa moi ben gardadiña a navalla,
que ti con eso agora non furas;
e ponlle unha nova pila á linterna,
e non camiñes xa máis ás escuras.

Tranquilo. Non berres,
que o mellor alcume
é que a chimenea
hoxe non bote fume.

Mándalle axiña recado a Xosé
pra que hoxe non encenda o forno,
e tamén que lle diga a Miguel
que hoxe dé o seu descanso ó torno.

Eu vou correndo avisar ós do andamio
pra que apaguen xa o soplete,
e dentro de cinco minutos
xuntarémonos todos no retrete.

Fáille unha seña ti ós da grada,
que se poñan escoitar un momento;
estando a fábrica parada
óese traballar ó silencio.

Bibiano






AMADOR E DANIEL

Erguéstesvos cedo
aquel día.
- A costume do
do traballo -
mañá – cediño
pra facernos
coa vosa
morte.


Bibiano






NEGÁMONOS

Negámonos a estar
sempre mirando pra onte.
Precisamos beber
auga das novas fontes.

Queremos construir
novos rueiros e pontes,
e camiñar na libertá
da beiramar ós montes.
Estamos berrando ó pobo
a nova palabra.

Pra enterrar o morto
da vella historia amarga
hai que berrar de novo
e tumbar murallas
petando no silencio
dende as entranas.

Xa medre o home novo
entre as vellas barriadas,
entre vilas e aldeas,
por talleres e aulas,
de barraca en barraca,
de praza en praza,
deixando o lume aceso
da nosa voz nas fábricas.

Bibiano






ALBORADA

Que ninguén diga palabra
que nin tan xiquera gaste
saliba pois non fai falla
escomenzaremos da nada.

O camiño será o mesmo
será roxa a alborada
seguiremos rexamente
pola senda sinalada.

Onte dúas, agora tres
iso ninguén o agardaba
o que pra nós é un soño
pra moita xente é un drama.

É por iso por que canto
ista cantiga de espranza
temos un meniño ceibo
miña compañeira amada.

Bibiano






AGORA ENTRAMOS NÓS

E como si se tratase de abrir
unha porta e atopar
unha nova mañán
fresca, fresca, fresca...
fresquiña,
un día de lus
amplio e redondo:
agora entramos nos
no tempo fondamente
- agora entramos nos
respirando no presente.
Unha época abrimos
en nome do progreso
enfrentándonos á historia
e ó suceso
- agora entramos nós
xunguidos como edras
agora entramos nós
duros como pedras,
- agora entramos nós
abrindo as cadeas
vento libre ás pombas
que as pombeiras están cheas.

Bibiano






PROFECÍA

Eu sei que en cada tumba
atópase unha espada. Agardando.
Eu sei que en cada morto
pervive un berro. Agardando.
Eu sei que pra aquela derrota
hai unha victoria. Agardando.
Eu seino. Dinmo os vosos nomes
Sobor das lousas. Agardando.

Salvador G. Bodaño






OS ORFOS

O rapaz da mariña
berraba: ¡hai meu pai!
O da montaña non,
il decía: ¡hai miña nai!
Un era orfo e iste tamén,
un soñaba cos barcos
e o outro co tren.
Xuntáronse no xogo un día
E aprenderon a filosofía
da xente ó rente;
as moreas do prestixio
un neno prodixio.
Hai unhos pais xuntos,
o branco dos difundos;
hai un montón de nenos
chupando caramelos.
Hai un balón,
o fillo de Don;
hai unha gabardiña,
aquela cousa fina.
Escoitaron papá e mamá
e lembráronse do máis alá;
como río sin mar
míranse ben ós ollos;
xogaron por xogar,
xogaron por xogar.

Vázquez Pintor






CANTARÉI

Cantaréi a miña canción
e fuxiréi.
Mañán no mencer fuxiréi
cando despertedes vos
xa co sol no ceo
non atoparedes máis
que o lume aceso
da miña voz
pero esta noite seréivos
o hóspede.
Abrídeme a porta,
os brazos e os ouvidos
e o corazón de par en par
porque é vosa a canción
que ides escoitar.

León Felipe






VIRÁ O OUTONO

Virá o outono,
caerá un cerco,
derrearánse os muros
e abriránse ao vento
as casas e máis casas.
Virá o outono,
sinto o seu sangue xa
camiñar polas veas
dos nosos campos quedos.
Virá o outono,
o vexo nos ollos cegos.
Virá o outono
e unha xorda tormenta
rachará dende
Ribadeo a Tui
esas veas que aniñan
no sopor,
que tranquilas
agardan o triunfo
do cabaleiro vermello
que vai chegar.

Mahamud Z.V.C.






ENTERRO DO NENO PROBE

Punteiros de gaita, acompañábano.
O pai, de negro.
No mar
unha vela
branca.
Os amiguiños levábano;
non pesaba nada.
Abaixo, o mar.
O camiño
no aire
da mañá.
Il iba de camisa limpa
e zoquiñas brancas.
Os amiguiños levábano;
non pesaba nada.

Luis Pimentel






EU DIRÍXOME AO HOME

Eu diríxome ao home
que se dobla e leva
a ferramenta entre
as súas mans
o home que queimóu a súa pupila
no brilo ausoluto dos platos
o que sementa na escura
compañeira unha door
de cadea e de letargo.
Eu diríxome ao home,
esquencínme da lúa,
da brisa, do cisne,
do cristal e do piano.
O home ciruxano da terra
que saca das súas entranas
raios i entérrase nas minas
pra mover os barcos.

Manuel Pacheco






SI VAS Ó CONVENTO DE HERBÓN

Si vas ó convento de Herbón
vira polo direito,
verálo San Benitiño
botando auga polo peito.

Miña nai e maila tua
quedan no río berrando
por culpa dunha galiña
que tiña amores cun galo.

Unha perna ténoche eiquí,
outra no teu tellado;
mira si te quero nena
que estóu escarranchado.

Popular






PRÁ MOCEDADE

Temos que alcender un facho
de baril inconformismo.
Non, non, diredes decote
ós profesores de mitos
que queren de contrabando
pasar falsos paradisos.
Non, non, diredes arreo
ós que van no seu machiño
cabalgando moi contentos
entre nubes de outimismo.
Non, non, debedes decir
ós que sinten por oficio.
A verdá, sóio a verdá
da terra na que vivimos,
labrada en berros de lume,
nacida en berce cativo.
A verdá, sóio a verdá
da terra na que vivimos.

C.E. Ferreiro






PATRÓN

Patrón, ben sei que túas
son as máquinas e os ferros
que de cotío teño que mover;
túas son as portas, as chaves
e as esqueiras que ruben até
o outo da chimenea que preside o taller.
Sei, patrón, que dende o bolígrafo
do oficinista, e a navalla
do electricista, e o derradeiro camión
é teu, e máis queres ter.
Sei, patrón, que sae a túa voz oubeante
pola sirena decindo que
xa poido botarme a correr.
Tamén sei, patrón,
que miñas son as mans
e que sin alas
nada poderías ter;
e o día que as xuntemos
verémoste correr.

Bibiano






VENCEREMOS NÓS

Venceremos nós,
venceremos nós.
Algún día venceremos.
dende o fondo da noite
dime o corazón
que algún día venceremos.
Collidos das mans,
collidos das mans.
Coas mans de todos faremos
un camiño na noite.
Dime o corazón
que algún día venceremos.
Nós non temos medo,
nós non temos medo.
Nós non temos medo hoxe.
Dende o fondo da noite
dime o corazón
que algún día venceremos